Hiszpańska gramatyka po polsku

Hiszpański presente działa dokładnie tak jak polski czas teraźniejszy czasowników niedokonanych: ta sama forma opisuje i to, co robisz w tej chwili (leo - czytam, w tym momencie), i to, co robisz zwykle (leo todos los días - czytam codziennie). Podobnie jak w polskim, nie potrzeba osobnej formy ciągłej na 'w tej chwili', bo w codziennej mowie presente wystarcza (llueve mucho - właśnie mocno pada), choć hiszpański ma też estar + gerundio na wypadki, gdy chcesz podkreślić, że coś dzieje się właśnie teraz.

Różnica leży w aspekcie. Polski rozdziela czasowniki na niedokonane i dokonane, a forma wyglądająca na teraźniejszą przy czasowniku dokonanym ('zrobię', 'napiszę') jest w rzeczywistości przyszła. Hiszpański tego rozróżnienia nie ma: jeden czasownik, jedna koniugacja presente, niezależnie od tego, czy czynność jest jednorazowa, powtarzalna czy właśnie dobiegająca końca. Ta różnica aspektu wraca dopiero w czasie przeszłym (pretérito kontra imperfecto), nie w teraźniejszym.

Podmiot zwykle znika, bo końcówka czasownika już wskazuje osobę, tak samo jak w polskim ('mieszkam' zamiast 'ja mieszkam'); zaimek yo, tú itd. pojawia się głównie dla kontrastu albo emfazy.

Polskie 'być' nie rozróżnia niczego z tego, co w hiszpańskim dzieli się na dwa czasowniki. Ser opisuje to, co definiuje: zawód i tożsamość (soy profesor), pochodzenie i narodowość (soy de Polonia), materiał (es de madera), godzinę i datę (son las tres), przynależność (es de Juan).

Estar opisuje położenie konkretnej rzeczy lub osoby (el libro está en la mesa) oraz stan tymczasowy albo będący wynikiem zmiany (está cansado, está roto). Estar + gerundio pokrywa nie tylko czynność w tej dokładnej sekundzie, ale też dłuższy odcinek czasu traktowany jako aktualny (estoy estudiando español desde marzo, nie tylko 'właśnie teraz').

Wyjątek, o który najłatwiej się potknąć: miejsce wydarzenia (spotkania, ślubu, koncertu) bierze ser, nie estar, mimo że brzmi jak lokalizacja: la boda es en la iglesia, nie está.

Ciekawostka, w której polski ma już gotową intuicję: różnicę między 'nudny' a 'znudzony' polski oddaje dwoma różnymi przymiotnikami, hiszpański tym samym przymiotnikiem aburrido, ale innym czasownikiem: es aburrido (jest nudny) kontra está aburrido (jest znudzony).

Hiszpański zna tylko rodzaj męski i żeński, rodzaju nijakiego wśród rzeczowników nie ma (rodzajnik lo robi rzeczownik z przymiotnika, np. lo bueno, to inna sprawa). Każdy polski rzeczownik nijaki, jak 'dziecko' czy 'mleko', trzeba więc przypisać na nowo, zwykle według końcówki, nie znaczenia: 'mleko' to la leche (żeński), 'dziecko' to el niño albo la niña, zależnie od płci osoby. Zasada -o rodzaj męski, -a rodzaj żeński działa najczęściej, ale ma ważne wyjątki: la mano, el día, el mapa, el problema. W Hiszpanii mówi się la radio, w części Ameryki Łacińskiej el radio.

Drugi, większy brak: polski w ogóle nie ma rodzajników, więc to nie zły nawyk do przełamania, tylko nowy nawyk do zbudowania od zera. Hiszpański wymaga wyboru niemal przy każdym rzeczowniku: el/la/los/las dla czegoś konkretnego lub już wspomnianego, un/una/unos/unas dla czegoś nieokreślonego. Tam, gdzie polski mówi po prostu 'mam psa', hiszpański potrzebuje tengo un perro.

Podmiot w hiszpańskim, jak w polskim, zwykle znika, bo końcówka czasownika już mówi, kto działa: hablo znaczy 'mówię' bez yo. Zaimek yo, tú, él pojawia się głównie dla kontrastu.

Zaimki dopełnienia (me, te, lo/la, le, nos, os, los/las, les) stoją przed odmienionym czasownikiem (lo veo - widzę go). Przy bezokoliczniku i gerundio w konstrukcji z odmienionym czasownikiem zaimek może zwykle stać przed czasownikiem odmienionym albo zostać doklejony do bezokolicznika/gerundio: lo voy a ver / voy a verlo, lo estoy haciendo / estoy haciéndolo. W twierdzącym imperativo dokleja się go do czasownika: hazlo. Polskie zaimki dopełnienia to osobne słowa, które nie zlepiają się z czasownikiem i mają inną regułę pozycji, więc nie szukaj dla nich stałego miejsca według wzorca polskiego.

Zaimek zwrotny zmienia się przez osoby: me lavo, te lavas, se lava, nos lavamos, os laváis, se lavan, podczas gdy polskie 'się' jest niezmienne. Sama kategoria pasuje do polskiej intuicji, bo hiszpański też ma czasowniki zaimkowe, które nie są dosłownie zwrotne (irse, quejarse, llamarse, jak polskie bać się, uśmiechać się), różni się tylko odmiana zaimka.

Konkretna osoba jako dopełnienie bliższe zazwyczaj dostaje przyimek a (veo a mi hermano), czego polski nie robi, bo tę samą funkcję pełni tam końcówka przypadka; hiszpańskie rzeczowniki się nie odmieniają, więc a przejmuje tę rolę.

Gustar nie znaczy 'lubić', czasownik działa jak polskie podobać się: rzecz lubiana jest podmiotem zdania i to ona decyduje o formie czasownika, a osoba, której się coś podoba, dostaje zaimek w celowniku (me, te, le, nos, os, les). 'Podoba mi się ten film' i 'Me gusta esta película' mają dokładnie tę samą budowę, więc intuicja z polskiego działa tu na twoją korzyść, o ile pamiętasz, żeby jej użyć.

Problem w tym, że polski ma też lubić, budowane zwyczajnie: ja lubię, ty lubisz, dokładnie jak angielskie 'I like'. To ten wzorzec podpowiada błąd: 'Yo gusto la película' zamiast 'Me gusta la película'. Gustar w pierwszej osobie ('yo gusto') istnieje, ale znaczy 'podobam się (komuś)', nie 'lubię'.

Liczba czasownika zależy od liczby rzeczy lubianej, nie od osoby: me gusta el libro, ale me gustan los libros, dokładnie jak 'podoba mi się ta książka' i 'podobają mi się te książki'.

Do tej samej rodziny należą encantar (zachwycać), doler (boleć), faltar (brakować), quedar (zostawać, pasować) oraz interesar i molestar: wszystkie stawiają rzecz lub sprawę na miejscu podmiotu.

Indefinido to podstawowy czas narracyjny: opowiada, co się wydarzyło, jedna czynność po drugiej, każda zamknięta i skończona. Formy regularne mają końcówki -é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron dla czasowników na -ar oraz -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron dla -er/-ir. Osobna grupa nieregularna, tzw. pretéritos fuertes (własny temat i wspólne końcówki bez akcentu: tuve, estuve, hice, dije, vine, puse, quise, supe, pude), trzeba po prostu zapamiętać, tak jak polskie czasowniki nieregularne w czasie przeszłym.

Po polsku to zwykle aspekt dokonany: zjadłem, poszedłem, napisałem, czasownik sam niesie informację, że czynność się zakończyła, bez osobnej końcówki czasu. W hiszpańskim tę samą informację niesie wybór między dwoma zestawami końcówek tego samego czasownika, nie inny czasownik.

Indefinido obejmuje też czynności, które trwały pewien czas, jeśli ich długość jest podana i zamknięta, nie tylko czynności chwilowe: liczy się to, że całość jest zamknięta, a nie to, ile trwała.

Imperfecto to czas tła i przyzwyczajeń: opisuje, jak coś wyglądało, co się zwykle działo albo co trwało w tle, kiedy wydarzyło się coś innego. Formy są wyjątkowo regularne, tylko trzy czasowniki są nieregularne: ser (era, eras, era...), ir (iba, ibas, iba...) i ver (veía, veías, veía...); reszta odmienia się przez końcówki -aba (dla -ar) i -ía (dla -er/-ir) bez żadnych niespodzianek.

Centralne użycia: przyzwyczajenie z przeszłości (De niño jugaba en el parque cada tarde, 'jako dziecko grałem w parku co popołudnie'), czynność w toku przerwana inną (Leía cuando sonó el teléfono, 'czytałem, kiedy zadzwonił telefon') oraz opis: wygląd, wiek, pogoda, godzina, okoliczności (Era alto y tenía el pelo largo, Eran las tres).

Polski aspekt niedokonany podpowiada to samo wyczucie, bo grałem, czytałem, było to dokładnie te same sytuacje co jugaba, leía, era, więc jeśli po polsku naturalnie wybierasz niedokonany, zwykle trafiasz w imperfecto. Kłopot zaczyna się tam, gdzie polski być nie rozróżnia aspektu tak wyraźnie jak inne czasowniki.

Najlepszy punkt startu to polski aspekt: jeśli naturalne tłumaczenie brzmi dokonanie (napisałem, poszedłem, zjadłem), sięgaj po indefinido; jeśli niedokonanie (pisałem, chodziłem, jadłem), sięgaj po imperfecto. Reguła działa w większości zdań, bo obie strony kodują to samo rozróżnienie, tylko inaczej: polski w samym czasowniku, hiszpański w wyborze czasu (patrz punkty Pretérito indefinido i Pretérito imperfecto wyżej).

Reguła pęka przy czynności powtarzalnej zamkniętej w podanym okresie: Fui al colegio todos los días durante aquel curso ('chodziłem do szkoły codziennie przez ten rok') to po polsku wyraźnie niedokonane chodziłem, ale hiszpański widzi cały rok szkolny jako zamkniętą całość i wybiera indefinido. Liczy się granica okresu, nie to, że czynność się powtarzała.

Osobna grupa to czasowniki zmieniające znaczenie z aspektem, ale to akurat nie pułapka, bo polski ma dla nich osobne słowa: sabía/supe jak 'wiedzieć/dowiedzieć się', conocía/conocí jak 'znać/poznać', quería/quise jak 'chciałem' i rzadsze 'zechciałem' (postanowiłem). Te pary nie są niespodzianką dla kogoś, kto myśli po polsku.

Pretérito perfecto tworzysz z odmienionego haber w czasie teraźniejszym (he, has, ha, hemos, habéis, han) i participio (hablado, comido, vivido), z nieregularnymi formami jak hecho, dicho, visto, puesto, escrito, vuelto. To forma, którą Polak łatwo myli z indefinido, bo obie mogą opisywać czynność w pełni zakończoną.

W sekcji o indefinido i imperfecto wybór szedł po aspekcie: dokonany kontra niedokonany, tak jak w polskim. Perfecto dokłada trzeci wymiar, którego polski w ogóle nie zna. W standardowym hiszpańskim używanym w dużej części Hiszpanii wygodny skrót brzmi tak: nie pytaj, czy czynność się skończyła, tylko czy rama czasowa zdania jest jeszcze otwarta w chwili mówienia. To skrót dla uczącego się, nie mechaniczna reguła: wybór zależy też od regionu, od tego, czy wydarzenie ma jeszcze znaczenie dla chwili mówienia, i od tego, jak mówiący je widzi. He comido powiedziane w południe i comí powiedziane o wczorajszym obiedzie mogą opisywać dokładnie tak samo zakończone jedzenie, bo po polsku oba to po prostu 'zjadłem'.

Dlatego w Hiszpanii dużo mówi słowo czasu: hoy, esta semana, este año, ya, todavía no, alguna vez bardzo często łączą się z perfecto, a ayer, la semana pasada, en 1990 zamykają ramę i zwykle biorą indefinido. Otwarta rama nie wymusza jednak perfecto automatycznie. W Hiszpanii perfecto jest częstsze niż w Ameryce Łacińskiej, gdzie 'hoy comí' zamiast 'hoy he comido' jest normalne.

Pluscuamperfecto (había, habías, había, habíamos, habíais, habían plus participio) pokazuje czynność wcześniejszą niż inny punkt w przeszłości: cuando llegué, ella ya había salido znaczy, że wyjście było przed przyjściem.

Współczesny polski nie ma osobnej formy na tę funkcję. Czas zaprzeszły ('zrobił był', 'była przyszła') istniał, ale wyszedł z użycia jeszcze w XX wieku, i dziś kolejność zdarzeń sygnalizują same słowa: 'już', 'wcześniej', 'zanim', 'najpierw', a czasownik zostaje w zwykłym czasie przeszłym. Stąd naturalny odruch to zostawić oba czasowniki hiszpańskiego zdania w indefinido i polegać na kontekście, tak jak robi to polski.

Pluscuamperfecto nie jest też obowiązkowe zawsze, gdy jedna czynność była wcześniejsza od drugiej: kiedy kolejność i tak jest jasna ze słów typu primero i después, hiszpański zwykle zostaje przy indefinido w obu członach, na przykład primero comió y después salió. Forma jest potrzebna tam, gdzie zdanie samo nie mówi, co było pierwsze, zwłaszcza przy cuando, ya, todavía no.

Futuro simple dodaje końcówki é, ás, á, emos, éis, án do bezokolicznika (hablaré, comerás, vivirá), z dwunastoma nieregularnymi tematami jak tendré, pondré, saldré, diré, haré, podré, sabré, habré. Służy do zapowiedzi (mañana lloverá) i decyzji podjętych w chwili mówienia (te llamaré luego).

Sama idea jednego słowa na przyszłość nie jest dla Polaka obca: czasowniki dokonane w polskim też tworzą przyszłość bez dodatkowego 'będę', bo ich forma wyglądająca jak teraźniejszość ('zrobię') jest gramatycznie przyszłością, podczas gdy niedokonane budują ją opisowo ('będę robić'). To realna zbieżność, nie tylko przypadek.

Różnica leży gdzie indziej: hiszpański futuro może też wyrażać domysł o teraźniejszości. ¿Qué hora será? czy Estará en casa w odpowiednim kontekście nie mówią o przyszłości, tylko zgadują, która jest teraz godzina albo czy ktoś teraz jest w domu; o tym, czy to domysł, czy przyszłość, decyduje kontekst, nie sam brak słowa czasu. Polski zna to tylko w wąskim zakresie ('to będzie listonosz', 'będzie ze trzy godziny drogi'), a zwykle sygnalizuje domysł osobnym słowem: 'pewnie', 'chyba', 'prawdopodobnie', razem z czasem teraźniejszym.

Condicional dodaje końcówki ía, ías, ía, íamos, íais, ían do bezokolicznika, na tych samych nieregularnych tematach co futuro (tendría, pondría, saldría, diría, haría, podría, sabría, habría). Dwa jego użycia od razu pasują do polskiego trybu warunkowego z 'bym': hipoteza (si tuviera tiempo, viajaría más, jak polskie 'gdybym miał czas, podróżowałbym więcej') i grzeczna prośba (¿podrías ayudarme?, jak 'czy mógłbyś mi pomóc?'). Tu nawyk z polskiego działa dobrze.

Problem zaczyna się w mowie zależnej. Gdy przyszłość jest przedstawiana z perspektywy przeszłego momentu, hiszpański zwykle używa condicional: dijo que vendría znaczy 'powiedział, że przyjedzie'. Jeśli jednak wydarzenie nadal należy do przyszłości z perspektywy chwili mówienia, futuro może być możliwe zależnie od kontekstu: dijo que vendrá mañana nie jest błędem. Polska mowa zależna nie cofa czasu, tylko zachowuje ten, którego użył mówiący, więc to samo zdanie po polsku zostaje w przyszłym: 'powiedział, że przyjedzie', bez śladu trybu warunkowego.

Condicional wyraża też domysł o przeszłości, równolegle do futuro de probabilidad: serían las diez cuando salió znaczy 'musiało być około dziesiątej'. Polski i tu sięga po 'pewnie' albo 'musiało być' plus czas przeszły, nigdy po sam tryb warunkowy.

Hiszpański subjuntivo nie jest formą doklejoną do trybu warunkowego, tak jak polskie 'żeby' plus forma na -by (chcę, żebyś przyszedł). To osobny, w pełni odmieniany tryb z własnym zestawem końcówek. Sam mechanizm nie jest obcy: polski też zmienia formę, gdy podmiot się zmienia po życzeniu, 'chcę przyjść' (ten sam podmiot, bezokolicznik) kontra 'chcę, żebyś przyszedł' (inny podmiot). Hiszpański robi to samo: quiero venir kontra quiero que vengas.

Różnica wychodzi w zdaniu podrzędnym czasowym odnoszącym się do przyszłości: cuando vengas, en cuanto llegue, hasta que termine. Polski zostaje przy czasie przyszłym w obu zdaniach ('kiedy przyjdziesz, zadzwonię'), a hiszpański używa w takim zdaniu podrzędnym subjuntivo, a nie futuro: cuando vengas, nie cuando vendrás. Pytające cuándo tej reguły nie ma: ¿Cuándo vendrás?, No sé cuándo vendrá. To samo dotyczy es posible que, no creo que, ojalá, nawet gdy treść jest w praktyce pewna co do przyszłości.

Czasowniki zmieniające temat same nie podpowiadają subjuntivo. Końcówki -ar i -er tracą zmianę w formach nosotros/vosotros: quiera, ale queramos; vuelva, ale volvamos. Czasowniki -ir zachowują tam mniejszą zmianę, e→i lub o→u: pida i pidamos, sienta i sintamos, duerma i durmamos.

Polski ma rozkaźnik dla ty, my i wy: chodź, chodźmy, chodźcie. Hiszpański rozróżnia więcej osób: tú (lub vos w części Ameryki), usted, nosotros, vosotros, ustedes, a forma dla usted i ustedes nie jest osobną kategorią, tylko pożyczką z subjuntivo presente (hable pan lub pani = hable usted). Polski nie ma takiej gramatycznej formy grzecznościowej, prośby do 'pan/pani' buduje się zwykle opisowo, 'proszę usiąść', nie osobnym trybem czasownika.

Twierdzący rozkaz dla tú w większości pokrywa się z 3. osobą liczby pojedynczej czasu teraźniejszego: habla, come, escribe, z garstką nieregularnych form jak di, haz, pon, ve. Ale przeczenie zmienia wszystko: 'nie mów' to nie no habla, tylko no hables, forma z subjuntivo presente (zobacz 'Subjuntivo: presente'). To samo dotyczy usted, nosotros, ustedes i vosotros w przeczeniu, subjuntivo obowiązuje wszędzie, tylko twierdzące tú i vosotros mają własne, osobne formy.

Zaimki dopełnienia i zwrotne w twierdzącym rozkazie doklejają się na końcu czasownika, a w przeczącym stają przed nim: siéntate ale no te sientes, dímelo ale no me lo digas. Doklejenie często wymusza tyldę, żeby akcent został tam, gdzie był przed doklejeniem (zobacz 'Acentos y ortografía').

Polski rozróżnia dwie grupy znaczeń różnymi przyimkami, co ułatwia sprawę. Grupa 'przez': ruch przez miejsce (przez park = por el parque), czas trwania (przez dwie godziny = por dos horas), przyczyna (przez deszcz = por la lluvia) i sprawca strony biernej (napisany przez nią = escrito por ella), to wszystko po hiszpańsku bierze por.

Grupa 'dla' i 'na': odbiorca (prezent dla ciebie = un regalo para ti), cel (krem dla skóry = crema para la piel) i termin (na jutro = para mañana), to bierze para. Instynkt trzymania się tego podziału zwykle prowadzi do dobrego wyboru.

Pułapka jest tam, gdzie polski wprowadza trzeci przyimek, 'za': zapłacić za coś, podziękować za coś, wymienić coś za coś. Choć 'za' brzmi jak forma należąca do grupy 'dla', po hiszpańsku wymiana i wdzięczność idą z por, nie z para: pagué diez euros por el libro, gracias por tu ayuda. Cel wyrażony przez para que dodatkowo wymaga subjuntivo przy zmianie podmiotu (zobacz 'Subjuntivo: presente').

Polski oznacza dopełnienie bliższe końcówką przypadka: 'widzę siostrę' nie potrzebuje żadnego przyimka, biernik już mówi, kto jest odbiorcą czynności. Hiszpański nie ma odmiany rzeczownika przez przypadki, więc gdy dopełnieniem bliższym jest konkretna lub określona osoba (albo zwierzę traktowane jak osoba), zazwyczaj pojawia się przed nim a: veo a mi hermana, nie veo mi hermana. Przy osobie nieokreślonej a często znika: busco un profesor (jakiegokolwiek), ale busco a mi profesor. To 'a personal' nie tłumaczy się na nic w zdaniu polskim, więc łatwo je pominąć.

Za to podział między statycznym miejscem a ruchem w jego stronę polski już zna, tylko za pomocą przypadków zamiast dwóch przyimków: 'w domu' odpowiada en casa, a 'do domu' odpowiada voy a casa. Instynkt rozróżniania tych dwóch sytuacji można więc przenieść wprost, zmieniając tylko przyimek.

Przynależność polski wyraża samym dopełniaczem, bez przyimka: 'dom Marii'. Hiszpański potrzebuje tu de: la casa de María, nigdy la casa María. De pełni więc pracę, którą w polskim wykonuje końcówka rzeczownika, a nie osobne słowo.

Wszystkie trzy to stały wzór: czasownik odmieniony, cząstka, bezokolicznik albo gerundio, którego nie da się rozbić ani przełożyć słowo w słowo z polskiego, bo polski nie ma dla żadnej z nich osobnej formy gramatycznej.

Ir a + infinitivo to zamiar albo bliska przyszłość, o kontraście z czasem przyszłym prostym była mowa przy Futuro. Polski nie zgramatykalizował czasownika 'iść' w tej roli, więc voy a llamar trzeba zapamiętać jako blok, nie budować z 'iść' i bezokolicznika.

W znaczeniu 'właśnie coś zrobić' najczęściej spotkasz acabo de + infinitivo (acabo de llegar), a dla punktu odniesienia w przeszłości acababa de + infinitivo (acababa de llegar). Polski oddaje to przysłówkiem 'właśnie' przy zwykłym czasowniku, bez osobnej konstrukcji, stąd łatwo pomylić acabar de z terminar de, czyli po prostu 'skończyć coś robić'.

Estar + gerundio pokazuje czynność w toku, ale nie tylko w tej sekundzie, obejmuje też dłuższy okres traktowany jako aktualny: este año estoy estudiando alemán. Hiszpański bardzo często pozwala tu na zwykłe presente (¿Qué haces? Escribo un correo.), a estoy escribiendo wyraźnie podkreśla, że czynność trwa. Polski aspekt niedokonany (patrz Presente de indicativo) też załatwia to bez dodatkowej konstrukcji, więc łatwo tej perífrasis używać za rzadko tam, gdzie trwanie czynności jest ważne. Przy ir i venir bardzo często używa się zwykłego presente (voy, vengo, ya voy), choć estoy yendo / estoy viniendo jest możliwe, gdy naprawdę podkreślamy czynność lub okres w toku: últimamente estoy yendo al gimnasio todos los días.

Domyślna reguła: słowo kończące się na samogłoskę, n albo s akcentuje przedostatnią sylabę i nie dostaje tyldy (hablan, casa, lunes); słowo kończące się na inną spółgłoskę akcentuje ostatnią sylabę, też bez tyldy (hablar, ciudad, reloj). Tylda najczęściej pojawia się wtedy, gdy wymowa łamie tę regułę: camión, café, árbol. Pełni też funkcję rozróżniającą (patrz niżej).

Polski nie ma tu żadnego odpowiednika, bo akcent prawie zawsze pada na przedostatnią sylabę i nigdy nie zapisuje się go żadnym znakiem, ą ę ć ń ó ś ź ż ł oznaczają inne głoski, nie miejsce akcentu. Sam pomysł ruchomego, zapisywanego akcentu jest więc czymś nowym, nie przeniesieniem nawyku.

Esdrújula, czyli słowo z akcentem na trzeciej sylabie od końca, zawsze dostaje tyldę, bez wyjątku: teléfono, música, rápido.

Osobna kategoria to tylda rozróżniająca znaczenie w parach jednosylabowych: tú (ty) i tu (twój), él (on) i el (rodzajnik), sí (tak) i si (jeśli). Podobnie qué, cómo, dónde mają tyldę w użyciu pytajnym i wykrzyknikowym, także w pytaniach zależnych wewnątrz zdania oznajmującego (No sé dónde está, Explícame cómo funciona, ¡No sabes qué alegría me dio!), a que, como, donde bez tyldy to zaimki względne i spójniki (la casa donde vivo). Polski nie rozróżnia znaczenia samym znakiem diakrytycznym w ten sposób, to też trzeba się nauczyć od zera. Dodatkowo hiszpańskie h zawsze milczy (hora brzmi jak 'ora'), inaczej niż w polskim, gdzie h zawsze się wymawia.

Hiszpańska data to el 14 de septiembre de 2026: dzień to zwykły liczebnik główny, bez odmiany przez przypadek, połączony przyimkiem de. Polski wymaga liczebnika porządkowego w dopełniaczu ('14 września 2026 roku' to 'czternastego września dwa tysiące dwudziestego szóstego roku'), więc hiszpańska data jest tu prostsza, nie trudniejsza.

Rok czyta się jako jedną liczbę od mil: dos mil veintiséis, nie w parach jak angielskie 'twenty twenty-six'. Polski też czyta rok jako całość, więc ten nawyk przenosi się bez zmian.

Przy godzinach ser (patrz Ser y estar) ma liczbę pojedynczą tylko przy pierwszej: es la una, dalej liczbę mnogą: son las dos. Y cuarto/y media liczą od mijającej godziny, menos cuarto/menos veinte liczą wstecz od nadchodzącej. Pułapka jest w kierunku połowy: polskie 'wpół do czwartej' patrzy w stronę czwartej, hiszpańskie y media liczy od trzeciej, godzina na zegarze ta sama, kierunek inny.

Liczebniki są w hiszpańskim dużo mniej odmienne niż w polskim: uno traci końcówkę przed rzeczownikiem rodzaju męskiego (un libro). Rodzaj zaznaczają przede wszystkim uno/una, także w liczbach złożonych (veintiún libros / veintiuna casas, treinta y un hombres / treinta y una mujeres), oraz setki od doscientos/doscientas wzwyż. Poza tym liczebniki się nie odmieniają, żadnych przypadków jak w polskim.